Celosamente Gordea

2011-03-27ko saioa. Entzun hemen

Esan gabe gelditzen zaigun esaldi bakoitzeko kolpe txiki bat errepikatzen da gure barrunbetan. Kolpe txikien baturak dakartza gero lurrikarak atzetik. Egunak daramatzagu horrela, dardaren interpretazioa osatu ezinik.

I)

Loak bere altzoan hartua ninduen

Ohean sartu zarenerako.

Baina horrenbestekoa da ekarri duzun dardara

Elkarren kontra jarri eta biok dardar egin behar izan dugula.

Tximeleta-efektuan sinetsi dezakegu ondoren, eta pentsatu Gasteizeko dardara domestiko batek krisi diplomatikoa eragin dezakeela Norvegian, edo gure oheko jardun batek gereziondoen garaiz kanpoko loratze masibo bat ekar dezakeela Japonian.

Lo hartu dugu gero.

II)

Egunak dira dardara hauek sentitzen ditugula, ohituak gara ezusteko mugimendu hauetara, ez dakigu zer ekarriko duten atzetik, ez dakigu zer eroango duten aurretik. Gauez, oheratzen garenean adibidez, indartsuago nabaritzen ditugu gure kontra lehertzen. Mundua ez dago geldi, errepikatzen diogu elkarri. Mundua bizirik dago, bere taupadak entzun ditzakezu belarria lurrean jarriaz gero. Noizean behin hotzikarak izaten ditu munduak ere, guk bezala. Azala normalean baino sentiberago nabaritzen duenetan gertatzen da hau. Ez du ardura maiztasunak, ez du ardura elkarrengandik zer distantziatara lurperatzen ditugun gure birikak lurrez ase daitezen. Mintza mintzaren kontra hazten zaigu goroldio eta guzti. Olatu txikiek handiagoa izango den bat iragartzen digute lotsati. Maiztasun handiagoz errepikatzen diren mugimenduak ilunpetan. Lurrikara txikiak gure azal hezurretan. Esan gabe gelditzen zaigun esaldi bakoitzeko kolpe txiki bat errepikatzen da gure barrunbetan. Kolpe txikien baturak dakartza gero lurrikarak atzetik. Egunak daramatzagu horrela, dardaren interpretazioa osatu ezinik.

III)

Gizatasuna. Gabriel Celaya

 Lurpeko trumoia, harria ezkutatua

 eta erdian gu, soil-soilik gizakiak

 Udaberri beltza, neurririk gabeko zerua,

 eta erdian gu, umeok, ozen errezatzen

 irakasten dituzten arauak errepikatzen,

 irakasten baita zuzenbidez ohitzen

 eta beste hainbat dituztenak jakinarazten.

 Ume on gizakoiak garelako, garaiak…

 jolasaldi zoro eta pozgarrietan izan ezik

 eta bizi, noski, maisuari irri eginik.

IV)

Dardaren Interpretazioa. Harkaitz Cano 

Tokion lurrikara batek hiria inarrosi duenean,

erraza da.

Gitarraren soka bat aske uzten denean.

Arropa jaso berri denean patioko soketatik.

Haurrak lo hartu eta ipuinaren zati bat kontatu gabe

uzten duenean zure ahotsak.

Edo ile-moztaile adintsuak bizarra kutxillaz

egin behar dizunean.

Partituran dagoena irakurtzea baino ez da.

Erraza da halaber zigarroa pizteko begiak jaitsi eta

ezpainikara egiten duenean zure kokotsak

gustatuko ez zaidala badakizun baina

benetan sentitzen duzun eta kontatu behar didazun

zerbait

esatera zoazenean.

Altabozetan 50 ways to leave your lover

edo egile eskubiderik ordaindu beharrik ez dagoen

beste edozein kantu.

V)

Inork lurrikara baten pareko ahotsa badu, hori Violeta Parra da.  Txileko itsasikara baten aurrean hala kantatzen zuen:

“Puerto Montt está temblando, con un encono profundo; es un acabo de mundo, lo que yo estoy presenciando…”

Munduaren bukaeraren aurrean jartzen da norbanakoa, eta apurnaka mundua txiki-txiki egiten ikusten du. Lekuko soila da, begiratu besterik ez du egiten. Eta gorputzean zehar hedatzen zaio halako baretasun sentimendu bat: ez dago dramarik, ez dago gainbeherari eskainitako negarrik. Bukaeraren aurrean dena dago ondo, dena lasai, dena bare.  

VI)

Ez dago lainorik. Igor Estankona 

Gaur ez dago lainorik eta gaua dator garbi,

gutxitan ikusten da horrela, beldurra ematen du ia.

Zerbaitek eztanda egitea izan daiteke irtenbide bat.

Bake honetan jalgi dira gerizpeak

eta aurpegia ukitu didate,

inoiz gulakorik ikusi gabeak balira bezala.

Ez zenuke lorik egingo

zertan pentsatzen ari naizen jakingo bazenu.

Astiro noa zugana, hankabakar noa zugana,

denboran atzera egin nahi dut

esku fosil bitzuokin ukitzeko

jaio gabeko zure azala.

Gure oraina ukatuko nuke

zelan hilko zaren ikustearren.

Zelai bat bezain zabal daukat eskua,

aurrera jotzen dute handik zure ametsek

eta hemen daude nireak talka itxaroten;

esadazu ze asmorekin datorren zure barre urduria.

Esadazu, egingo didazun zulo horretan

geratzeko asmorik duzun.

VII)

Harkaitz Cano. Dardaren interpretatzailea (Norbait dabil sute eskaileran)

Pertsona arrunta nintzen ni.

Behin etxeko atarian esku ahurra altxatu nuen

euria ari ote zuen ziurtatzeko eta emakume batek

txanpon bat jarri zuen nire eskuan

eskalea nintzelakoan.

Jakin gabe, nire bizitza aldatu zuen.

Geroztik kalean bizi naiz.

Kartoiek aurkituko dute nire falta joaten naizenean.

Zahartzeak dakarren pisu hau ezingo nuke eraman

ikasi izan ez banu urteekin interpretatzen

inguruko dardaretan mundua.

Haizeak astintzen duen alanbrean harrapatutako

egunkari zatia.

Lepo hunkituak zotin egiteko daukan era.

Wolframio hariaren haustura iragarlea.

Neskatilaren eskuak elkar igurzten eta bekain keinu

parkinsonaren aurrekari nerabe eta inprobablea

trenean hizketan ari zaion mutilari begira.

Txorakeriez mintzo da baina neskak maite du,

adi itxuran dago.

Dardara egiten duten hatzak gose dira elkar ukitzen.

Neskatilak heldu egin behar die bere hatzei

lasterka abia ez daitezen

mutil ikaratiaren belaunak oratzera, beren kabuz,

mutilaren begietan setio errefusaezina marraztera.

Jaitsi dira.

Trena da orain dardara egiten duen bakarra

ziraldoetan sentikor dela ezkutatzen saiatuz.

Bakarrik nago eta ez diot estimu handiegia bizitzari.

Ez gaizki ulertu: gaurko kontua bakarrik da

eta agian biharkoa.

Baina ez bihar guztietakoa.

Ez diot estimu handirik bizitzari baina

harro esan dezaket:

ibaiaren alde honetan ez dago

dardarak interpretatzen gain hartuko didan inor.

Oraindik gordetzen dut bizitza

irauli zidan txanpon hura.

Dardara egiten dut eskuetan hartzean.

Hau da nire istorioa,

hau eta txanpon bat behar dudala,

eskertuko nizukeela txanpon bat.

Erran nahi baita, beste txanpon bat.

VIII)

Azalean hasi eta barruraino heltzen diren iñurri ilarak biderkatuz doaz gure gorputzetan. Zulo bat bilatzen dute sakonean egiteko gotor, leku bat gugan. Barruko desertuetarantz ilaran doazen zainak, iñurriak gure gorputzetan. Ileak sustraietatik erauzten dizkigute, laztan urdurien osteko soseguan elkartzen dira. Harri baten tamainakoa den gure bihotza zulatzeko prestatzen ari dira.

IX)

Inork lurrikara baten pareko ahotsa badu, hori Tom Waits da. Lurra zure oinen azpian zabaltzen sentitzen baduzu, ordea, ez da bere ahotsarengatik izango: barruan duzun bizi-jario horrek sortu du arrakala, ez dago beste azalpenik.

Eyening train. Tom Waits

Inguruko gozotegi askoren izenak prostituta deiturak dirudite eta ilargiaren haginen markak dira ortzantzean, dena estaliko lukeen toldo bat bezala…

Leiho inguruan, eskilarapean ezkutatu nintzen eta gau honetan zure kapelan egingo dut lo…

Mostradore osteko neskak malko formadun tatuaia bana dauka mutilak alde egin zuen urte bakoitzeko.

Eta guzi hau, iluntzeko trenaren leihatila horixketatik ikusi dut.

X)

Barruraino sartzen da. Igor Estankona 

Zauri honek izena dauka,

denbora irteten zaio borborka.

Zauri honek izena dauka,

atzazkalekin irekitzen dut lantzean behin

ez dadin inoiz senda.

Ez dut ezagutzen gauzen zabalera.

Neguan haritza tximiniatik gora

basora itzultzen den bezala,

hemen ahoskatzen dudana han gertatzen da.

Ez egin kasu lar,

berbaroz pentsatzen baino ez nabil;

zeruari kupula deitzea erabaki eta

hemen nago.

Zergatik orduan hutsune hau?

Txakurrak ahausika ari diren gauetan ere

itxura batean ez da ezer pasatzen

baina, ohean daudenak ohartu barik,

tabakorri pakete baten tamainako zerbait

darama

errekak

beherantz.

XI)

Raindogs. Tom Waits

Euri zakurra. Hor, noraezean, euri ostean dabiltzan horiek dira, etxerako bidea aurki ezinean dabiltzan horiek.

Euriak beraien usain-aztarnak desagerrarazten baititu postontzietatik, faroletatik eta zakarrontzietatik… euri zakurrak…

Zeren, ni ere euri zakur bat naiz…

Zatoz…

XII)

Eskuineko izterrean zehar nabari ditut hedatzen. Hildako okela jaten dute ibilian, gero eta gehiago diren intsektuak, nire azalpean biderkatzen. Izterrari heltzen diot, hor dagoen ikusteko, iñurriek osorik jateko denborarik izan duten ala ez jakiteko. Lotan nabari dut nire gorputzeko eremu zehatz hori. Lotan baleude bezala lasai uzten naute denbora batez. Ingurura begiratzen dut. Lurrikara txikiak errepikatzen dira gelako paretetan. Goizak, hustutako gorputzak eramango ditu, iñurriekin batera.