Celosamente Gordea

2011-04-10eko saioa. Entzun hemen

Henri Cartier-Bresson, 1968ko ekaina, Brie, Frantzia

Gauak hartu du zerua. Ilun da bakar, kanpoan egur mendia. Hotz du lainoak begitartea. Haize baretan esku izoztu bat hurbiltzen, zahar, ximur, baldar azkeneko. Lau hankan datorren zalditeria bere mantu beltzez estaliz gure arteko azken minutuak. Hurbil du marra, itzulera, begien enbor eraztunetan. Gauak hartu du zerua, ilun da, bakar. Heldu da ordua dioten begien gerizpea. Esku batean kabitzen ez den mende bete oroitzapen, egur mendi bat biderako. Gauak hartu du zerua, esku batean kabitzen ez den bizitza, egur izandako hautsa sutondorako.

I)

Gauak hartu du zerua. Ilun da bakar, kanpoan egur mendia. Hotz du lainoak begitartea. Haize baretan esku izoztu bat hurbiltzen, zahar, ximur, baldar azkeneko. Lau hankan datorren zalditeria bere mantu beltzez estaliz gure arteko azken minutuak. Hurbil du marra, itzulera, begien enbor eraztunetan. Gauak hartu du zerua, ilun da, bakar. Heldu da ordua dioten begien gerizpea. Esku batean kabitzen ez den mende bete oroitzapen, egur mendi bat biderako. Gauak hartu du zerua, esku batean kabitzen ez den bizitza, egur izandako hautsa sutondorako.

II)

Flannery O´Connor. Ez da erraza gizon on bat aurkitzea (zatiak)

III)

Desiozko zeruan. Anjel Lertxundi

Diote gauak musika sortzen duela. Asteburuko gau giro ederrak kantuan jarri gintuen gu. Kanta ezagunak, kanta betikoak ziren. Ondoen eta gartsuen lagunartean kantatzen diren horietakoak. Kantuok beren altzoan biltzen duten memoria oparorik gabe, lagun arteko amarauna ez litzateke batere trinkoa; edaria ere ez barne-muinak berotzeko duin.

Hartan, lagunetako batek Xabier Leteren kanta erdi ahantzi oso eder bati ekin zion:

Gauez bakardadean egoten naiz ni, ez bazaude zu…

Hainbestetan hain baldar kantatu genuenak liturgia zaindu baten itxura hartu zuen bat-batean. Meritua ez zen, noski, gure kantatzeko erarena, bat-batean neska baten ahotsa nagusitzen hasi izanarena baizik. Gu gero eta baxuago, gero eta baxuago ari ginen, guztiz isildu ginen arte.

Desiozko zeruan eta ni zure barruan…

Kanta bukatu zen. Elkarri begiratu genion. Neskaren arrastorik ez. Diote gauak musika sortzen duela.

IV)

Eider Rodriguez. Kapitalismoa (zatiak)

V)

Gure gurasoen gurasoek zeruari gehiago begiratzen zioten. Haien gurasoen gurasoek baino gutxiago halere. Zerua eta sutondoa, irudien gordailu lanbrozko haien hatz arte herdoilduetan. Sekretupeko aitortzen oinordeko naturala, sutondoa udaberriko zeru zaurituaren isla. Ketan desegingo den bizitzaren gurea. Hauts bihurtuko den izanaren adorea. Erdibituriko begirada batez esateko behin baino ez dela jaio zerbait itzulerara. Hautsezko zeruan estaltzeko lain den jostunaren izara. Behin baino ez da jaio bat itzulerara.

Joan denak ez daki zer utzi duen atzean, joan doa daroan dena. Azken meandroetan emandako arnas apurtua, galdutako sena. Ahots urratuaren oihartzun haragizko bat gure ezpainetan kabitzen ez den ahokadetan irensteko. Barruranzko ahotsez mintzo baita zerua ordutik, gaueko hotzak aho sabaian itsatsita. Kamioia gidatzen irudikatzen zaitut geroztik, joanean. Urteetan bildutako hostoez egindako habiaren ertzetik ahots apal bat. Gauak daroana utzi duenaren zati txiki bat izango da aurrerantzean. Zeruari begiratzen diogu artega. Ahaztuta geneukan zenbat aldiz izan den gure barruko soinuak entzuteko gai. Kamioia ikusten dugu arbola artean desagertzen. Azken irribarre hura esku artean bildu eta zeruari abesten diogu. Gauari egin nahi genizkiokeen galdera guztien ordez, eskuak biltzen ditugu aurpegira. Begiak estaltzen dizkiogu geure buruari horrela, zerua gauez ez delako hain itsu gurean.

VI)

Mikel Etxaburu. Ezagutu dut

VII)

Behe-lainopean galdurik eman genuen gaua, esan zenidan behin. Aita eta biok, Aldaminpeko zelaietan nonbait, non geunden ez genekiela, lanbropean galduta, inon. Noraezak eragindako urduritasuna uxatu guran. Aita eta biok, ume bat baino ez nintzenean, esan zenidan behin. Behe-lainopean itsu, zeru zati bat aurkitu nahian agian. Norabide bat emango zigun seinaleren bat, zeru zati bat sikiera. Hain ezagun genituen parajeetan mugitu ezinda. Aita eta biok, behe-lainopean, esan zenidan behin.

Agurtu zintudan azkeneko aldian istorio hura etorri zitzaidan burura tupustean. Musu eman nizun, eskua luzatu zenuen mahai gainera. Indarrez bildu nizun nirearen kontra, berotasun apur bat eman, elkarbanatzeko segundo batzuk. Begietara begiratu ninduzun aurpegia altxatuz. Orduko behe-lainopeko ibilia etorri zitzaidan gogora. Nola geratzen garen geldi batzutan, norantz jo ez dakigunean.

VIII)

Mikel Etxaburu. Ekaitza Bergenen

IX)

Helduren dun heriotza… Cesare Pavese

Helduren dun heriotza eta heure begiak ukanen dizkin,

Egunsentitik gauera arte,

Lo egin gabe, gor, damu zahar edo

Bizio absurdu baten gisan laguntzen gaituen

Heriotz honek. Hire begiak

Hitz hutsal bat izanen ditun,

Oihu isil bat, isiltasun bat.

Horrela ikusten ditun goizero,

Heu bakarrik ispilu aurrean

Makurtzen haizenean. Oi, esperantza maitea,

Egun haretan jakinen dinagu guk ere

Bizitza haizela eta ezereza haizela.

Guztiontzat din heriotzak begirada bat, bakoitzarentzat bat.

Helduren dun heriotza eta heure begiak ukanen dizkin.

Bizio bat uztea bezalako izanen dun,

Ispiluan aurpegi hil bat

agertzen ikustea bezalako,

Ezpain hertsi bati entzutea bezalakoa.

Amildegira jetsiren gaitun mututurik.

X)

Mikel Etxaburu. Ohitura dugu

XI)

Gure bizitza oroitzapenez osaturiko bilduma bat baino ez da. Pasarte huts bat kosmosean. Joandako denboren egungo erretratua. Eroritako haginak bezala gordeko dugun zerbait, haren falta sumatu arren, gurekin iraungo duen hutsunea. Esku bat luzatuz ikusi duguna alde egiten, gure bizitzen enbor begietan eraztun bat gehiago. Inon bada hemen, betira arte bat gauaren zeruarentzat gutxienez.